Gruffalo / Autorka: Julia Donaldson / Ilustracje: Axel Scheffler / Wydawnictwo Tekturka

Recenzja Nicola Żurek

Książka „Gruffalo” autorstwa Julii Donaldson, do której ilustracje stworzył niemiecki grafik i animator Axel Scheffler, wydaje się na pierwszy rzut oka zupełnie prostą historią. Opowiada bowiem o małej myszce, spacerującej po lesie, jednakże w rzeczywistości kryje ona w sobie znacznie więcej. To przede wszystkim opowieść o sprycie, odwadze czy nawet sile wyobraźni, która w prosty sposób pokazuje młodemu czytelnikowi, iż nawet bohater mniejszych rozmiarów może poradzić sobie z największymi trudnościami.

Historia zaczyna się od momentu, gdy jeden z głównych bohaterów – mała myszka – wyrusza na spacer po lesie. Na swojej drodze napotyka różne zwierzęta takie jak lis, sowa czy wąż, które próbują ją namówić na wspólny posiłek.

Myszka, jednakże niemal od razu wyczuwa podstęp ze strony pozostałych i domyśla się, że to ona miałaby się stać tym „obiadem”. Aby więc się
uratować, wymyśla historyjkę o strasznej kreaturze zwanej Gruffalo. Zwierzęta słysząc to, w mig uciekają w głąb lasu.

Najciekawszym elementem historii jest to, gdy myszka przekonuje się, że Gruffalo… naprawdę istnieje. Musi więc ponownie zdać się na swój spryt, aby przekonać potwora, że to ona jest największym zagrożeniem dla pozostałych zwierząt.

Książka jest napisana bardzo prostym oraz rytmicznym językiem, co świetnie sprawdza się podczas czytania na głos. Występująca powtarzalność fragmentów i rymów sprawia, że łatwo zapada w pamięć, ale może też dzięki temu angażować młodszego odbiorcę. Jednocześnie przekazuje bardzo ważne przesłanie – siła fizyczna nie zawsze jest najważniejsza, lecz czasem przewagą jest również odwaga w myśleniu i pomysłowość.

W pozytywnym odbiorze historii dużą rolę odgrywają również liczne ilustracje autorstwa Axla Schefflera, które towarzyszą tekstowi książki „Gruffalo” Julii Donaldson. Charakteryzują się one lekko karykaturalnym, rysunkowym stylem. Konturowanie grubą kreską, zaokrąglone kształty oraz uproszczona anatomia zwierząt sprawiają, że przedstawione postacie są bardziej przystępne i czytelne dla dzieci. Dzięki temu młody czytelnik może łatwiej rozpoznać bohaterów oraz skupić się na przebiegu wydarzeń.

Istotną rolę odgrywa także kolorystyka ilustracji, która bardzo dobrze oddaje przyjazną atmosferę leśnej przygody. Dominują ciepłe i naturalne barwy, takie jak zielenie, brązy oraz żółcie, kojarzące się bezpośrednio z naturą i lasem. Ciekawym zabiegiem zastosowanym przez ilustratora jest wyróżnienie postaci Gruffalo poprzez kolor. Został on przedstawiony w ciemniejszych odcieniach brązu, co sprawia, że wyraźnie odcina się od tła, a jego intensywnie pomarańczowe oczy dodatkowo przykuwają uwagę czytelnika.

Warto również zwrócić uwagę na sposób przedstawienia bohaterów. Zostali oni stworzeni z dużą dbałością o szczegóły, zwłaszcza jeśli chodzi o mimikę. Ich wyraziste i ekspresyjne twarze pozwalają dzieciom łatwiej zrozumieć emocje postaci oraz sytuacje, w których się znajdują. Warto także zwrócić uwagę na proporcje wielkości bohaterów. Drapieżniki są wyraźnie większe od myszy i często ustawione w taki sposób, aby sugerować pewne zagrożenie. Mimo to ilustracje nie tracą swojej lekkości i humorystycznego charakteru. Sama postać Gruffalo, która zgodnie z opisem w tekście posiada cechy mogące budzić lęk – takie jak wielkie kły czy kolce na grzbiecie – została przedstawiona raczej w sposób zabawny niż przerażający. Można uznać to za duży atut ilustracji, ponieważ dzięki temu dzieci odbierają tę postać z ciekawością i zainteresowaniem, a nie ze strachem.

Kompozycja ilustracji jest natomiast bardzo przejrzysta i dobrze przemyślana. Najważniejsze postacie zazwyczaj znajdują się na pierwszym planie, podczas gdy tło – przedstawiające elementy lasu – buduje kontekst wydarzeń. Taki układ sprawia, że czytelnik może łatwo śledzić rozwój historii krok po kroku. Ilustracje stopniowo rozwijają narrację, pomagają zrozumieć emocje bohaterów, a jednocześnie wprowadzają do opowieści humor oraz delikatnie budowane napięcie.

„Gruffalo” zatem to opowieść, w której wyraźnie obecny jest motyw pokazujący, że w życiu nie zawsze najważniejsza jest siła czy wielkość, lecz przede wszystkim bystrość, spryt oraz odwaga w podejmowaniu decyzji. Historia małej myszy pokazuje, że nawet ktoś pozornie słabszy może poradzić sobie w trudnej sytuacji dzięki inteligencji i pomysłowości. Bohater nie posiada przewagi fizycznej nad spotykanymi w lesie drapieżnikami, jednak potrafi wykorzystać swoją wyobraźnię oraz zdolność szybkiego reagowania. Jest to ciepła, zabawna, a zarazem mądra historia, która nie tylko bawi, ale posiada również walor edukacyjny. Uczy młodych czytelników, że warto wierzyć w siebie, własne możliwości oraz pomysły, a także pokazuje, że odwaga i kreatywność mogą pomóc w przezwyciężaniu trudności.

Dzięki prostemu i przystępnemu językowi, interesującym ilustracjom oraz uniwersalnemu przesłaniu mamy do czynienia z książką, do której z dużą przyjemnością można wracać wielokrotnie. Opowieść ta pozostaje atrakcyjna zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych, którzy czytają ją wspólnie z najmłodszymi. W dużej mierze jest to również zasługa ilustracji autorstwa Axla Schefflera, które w przystępny i humorystyczny sposób uzupełniają tekst książki Donaldson. Rysunki pomagają młodszym czytelnikom lepiej zrozumieć przebieg wydarzeń, emocje bohaterów oraz atmosferę. Dzięki wyrazistej mimice postaci i czytelnej kompozycji ilustracje pełnią ważną rolę narracyjną, wspierając tekst i rozwijając opowiadaną historię.

Warto również wspomnieć, że historia przedstawiona w książce zdobyła tak dużą popularność, że doczekała się także innych form adaptacji. Na jej podstawie powstał krótkometrażowy film animowany „The Gruffalo”, który zyskał uznanie widzów na całym świecie. Produkcja została nawet nominowana do Oscara w 2011 roku w kategorii najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego. Sukces tej adaptacji pokazuje, że historia o sprytnej myszy i tajemniczym potworze ma potencjał oddziaływania także poza formą książkową.

Ponadto „Gruffalo” zostało również zaadaptowane na potrzeby teatru. Spektakle oparte na tej opowieści wystawiano w wielu krajach, a przedstawienie pojawiło się także na nowojorskiej scenie Broadway. Adaptacje sceniczne pozwoliły przenieść tę historię do przestrzeni performatywnej, gdzie może ona oddziaływać na widzów poprzez grę aktorską, scenografię oraz muzykę. Pokazuje to, jak dużą popularność zdobyła ta historia i jak chętnie przenoszona jest do różnych form sztuki, nie tylko literatury dziecięcej. Dzięki temu ta opowieść funkcjonuje dziś nie tylko jako książka dla najmłodszych, ale także jako rozpoznawalny element współczesnej kultury dziecięcej.

Gruffalo w działaniach Fundacji Burza Mózgów!

Po tych wszystkich wiadomościach chyba nikt nie ma wątpliwości, że Gruffalo to prawdziwa klasyka światowa! Dlatego od lat, podobnie jak nieco bardziej świąteczny kolega Grinch, ma swoje miejsce w mini biblioteczce podczas kolejnych edycji Biblioteki Przedszkolaka. Jesteście gotowi na spotkanie z małą przerażającą myszką i wielkim wcale nie tak strasznym Gruffalo, który boi się naszej bohaterki? Zobaczcie fotorelację z poprzednich edycji!